Bacteriële vaginose komt steeds terug? Dit zijn de oorzaken
- Rick van den Tempel
- 21 mei
- 11 minuten om te lezen
Komt bacteriële vaginose steeds terug? Bijvoorbeeld na je menstruatie, na seks of na een antibioticakuur? Dan is er vaak meer aan de hand dan alleen “verkeerde bacteriën”.
Zoals altijd komen mijn blogs voort uit mijn praktijkervaring en omdat bacteriele vaginose steeds vaker in mijn praktijk voorkomt, is het tijd om hier eens dieper op in te gaan!
Bij terugkerende bacteriële vaginose spelen meestal meerdere factoren samen:
een verstoorde vaginale flora
een hogere vaginale pH
hormonale schommelingen
stressbelasting
verminderde slijmvliesweerstand
soms ook darmklachten of een verstoorde darmflora
Antibiotica, zoals metronidazol, kan soms tijdelijk rust geven. Maar als de beschermende Lactobacillus-soorten niet goed herstellen, blijft het vaginale ecosysteem kwetsbaar. En dan kan bacteriële vaginose steeds opnieuw terugkomen.
Een kuurtje. Twee weken rust. En dan, vaak rond de menstruatie, is het weer terug.
Die geur. De grijs-witte afscheiding. Het ongemak. De onzekerheid.
Soms na seks. Soms na een stressvolle periode. Soms zonder duidelijke aanleiding.
Herkenbaar? je bent niet alleen. En je bent ook niet “te schoon” of “niet schoon genoeg”.
Je vagina probeert je iets te vertellen. En dat verhaal gaat verder dan een verstoorde flora.
In deze diepgaande blog neem ik je graag mee in hoe ik kijk naar bacteriele vaginose en hoe je de oorzaak op een natuurlijke wijze kan aanpakken en oplossen.
In deze blog
Deze blog is wat uitgebreider, omdat terugkerende bacteriële vaginose meestal niet één simpele oorzaak heeft. Je hoeft hem dus niet in één keer helemaal te lezen. Gebruik hem vooral als gids wanneer je last hebt van BV.
We kijken naar:
Wat bacteriële vaginose precies is. En waarom het meer is dan alleen “verkeerde bacteriën”.
Waarom bacteriële vaginose steeds kan terugkomen. Ook na metronidazol of een andere antibioticakuur.
Waarom klachten vaak ontstaan rond menstruatie of na seks. En wat vaginale pH, bloed en sperma daarmee te maken hebben.
De rol van Lactobacillus crispatus. De bacteriesoort die vaak belangrijk is voor een stabiele vaginale flora.
De invloed van stress en cortisol. Omdat je vagina niet losstaat van je zenuwstelsel, hormonen en immuunsysteem.
De darm-vagina-as. En waarom darmklachten, ontlasting, antibioticagebruik en oestrogeenmetabolisme kunnen meespelen.
Het verschil tussen bacteriële vaginose en candida. Omdat deze twee vaak door elkaar worden gehaald.
Wat je zelf vandaag al kunt doen. Zonder je vagina harder te reinigen of zomaar weer iets nieuws te proberen.
Wanneer je beter naar de huisarts kunt gaan. Zeker bij zwangerschap, pijn, bloedverlies, soa-risico of aanhoudende klachten.
Mijn doel met deze blog is niet om je bang te maken. Mijn doel is om je te laten begrijpen waarom je lichaam doet wat het doet. Want als je begrijpt waarom bacteriële vaginose terugkomt, kun je ook gerichter werken aan herstel en dat is: jou zelfregie geven over je gezondheid. Mijn missie.
Wat is bacteriële vaginose?
Laten we beginnen bij het begin. Bacteriële vaginose (BV) is meestal geen klassieke infectie zoals een wondinfectie. Het is eerder een verstoring van het vaginale ecosysteem.
In een gezonde vaginale flora domineren vaak Lactobacillus-soorten. Vooral Lactobacillus crispatus wordt gezien als een belangrijke beschermende soort.
Deze bacteriën helpen bij:
de productie van melkzuur
het laag houden van de vaginale pH
het ondersteunen van de slijmvliesbarrière
het remmen van minder gewenste bacteriën
Een gezonde vaginale pH ligt meestal rond de 3,8 tot 4,5. Dat zure milieu is belangrijk. Het helpt om bacteriën zoals Gardnerella vaginalis, Prevotella, Atopobium en Mobiluncus in toom te houden.
Bij bacteriële vaginose verschuift die balans: Lactobacillus neemt af. De pH stijgt.Anaerobe bacteriën krijgen meer ruimte. De geur verandert (dat is wat je ruikt). De afscheiding verandert. En het lokale immuunsysteem raakt uit balans. Dat is de basis. Maar bij terugkerende bacteriële vaginose is dit zelden het hele verhaal.
Waarom komt bacteriële vaginose steeds terug?
De belangrijkste vraag is niet: “Hoe dood ik Gardnerella?”
De betere vraag is: “Waarom kon Gardnerella zich vestigen?”
En daarna: “Waarom blijft mijn vagina kwetsbaar?”
Daar zit vaak de sleutel.
Metronidazol of andere antibiotica kunnen de overgroei van BV-geassocieerde bacteriën remmen. Dat kan nodig zijn. Zeker als de klachten heftig zijn.
Maar antibiotica herstellen niet automatisch het ecosysteem. Dat is een belangrijk verschil.
Een dergelijke kuur kan de overlast tijdelijk verminderen. Maar daarna moet de vaginale flora opnieuw worden opgebouwd. En juist daar gaat het vaak mis.
Soms keert de flora niet terug naar een stabiele Lactobacillus crispatus-dominantie. In plaats daarvan komt er eerder een onstabielere flora terug, bijvoorbeeld met meer Lactobacillus-iners. Die situatie kan makkelijker terugvallen richting bacteriële vaginose.
Het is alsof je een tuin vrijmaakt van onkruid, maar daarna geen sterke planten terugzet.Dan is het logisch dat het onkruid opnieuw ruimte krijgt.
Waarom helpt antibiotica vaak maar tijdelijk?
Het is nooit het volledige antwoord bij terugkerende BV.
Dat komt door drie redenen:
1. Antibiotica doodt niet selectief
Een antibioticakuur remt niet alleen ongewenste bacteriën. Het kan ook invloed hebben op gunstige bacteriën. Daardoor kan de vaginale flora na de kuur kwetsbaar blijven.
2. De pH herstelt niet altijd vanzelf
Als er onvoldoende Lactobacillus-soorten terugkomen, wordt er ook minder melkzuur geproduceerd. Daardoor blijft de vaginale pH makkelijker te hoog. Een hogere pH maakt het milieu gunstiger voor BV-geassocieerde bacteriën.
3. De oorzaak wordt niet altijd aangepakt
Als de onderliggende factoren blijven bestaan, kan BV terugkomen.
Denk aan:
hormonale schommelingen
stress
slechte slaap
darmklachten
veel antibioticagebruik in het verleden
seksuele triggers
sperma, dat tijdelijk de vaginale pH kan verhogen
intieme zeep of vaginale douches
lage slijmvliesweerstand
Daarom is terugkerende bacteriële vaginose vaak geen kwestie van “nog een kuur”.
Het vraagt om breder kijken.
De 3 onderligende oorzaken voor terugkerende bacteriële vaginose
Vanuit een systemische kijk en de kPNI-bril kijk ik niet naar de vagina als losstaand orgaan. Ik kijk naar het hele systeem dat eromheen werkt.
Bij vrouwen met terugkerende bacteriële vaginose zie ik vaak drie pijlers terugkomen:
Het vaginale microbioom
De eerste pijler is het vaginale microbioom zelf.
Een gezonde vagina heeft voldoende Lactobacillus-dominantie nodig. Daarvoor is ook glycogeen nodig in de vaginale epitheelcellen.
Glycogeen kun je zien als voeding voor gunstige bacteriën.
Lactobacillus-soorten gebruiken dit om melkzuur te produceren. Dat melkzuur helpt de vaginale pH laag te houden.
Kort gezegd:
voldoende glycogeen → voldoende Lactobacillus → voldoende melkzuur → lagere pH → betere bescherming
Maar als die keten verstoord raakt, wordt het milieu kwetsbaarder.
Dan krijg je eerder:
hogere pH
minder Lactobacillus
meer ruimte voor Gardnerella en andere BV-geassocieerde bacteriën
meer kans op geur, afscheiding en irritatie
Onderstaand een voorbeeld van een client met typische bovenstaande kenmerken:
Rond de menstruatie verandert ook de vaginale pH. Bloed heeft een hogere pH dan de vagina normaal heeft. Daardoor kan het vaginale milieu tijdelijk minder zuur worden.
Bij sommige vrouwen is dat genoeg om klachten opnieuw te triggeren.
Daarom hoor je vaak:
“Elke keer na mijn menstruatie komt de bacteriële vaginose terug.”
Dat is niet vreemd. Dat is fysiologisch goed te verklaren.
2. De stress-as: waarom je vagina stress ervaart
Dit is wat vaak wordt gemist. Chronische stress heeft niet alleen invloed op je hoofd.Het heeft ook invloed op je slijmvliezen.
Dus ook op je vaginale slijmvlies.
Bij langdurige stress staat je systeem vaker in de actiestand. Cortisol, adrenaline, slaapkwaliteit, immuunregulatie en hormoonbalans kunnen daardoor verschuiven.
Dat kan invloed hebben op:
de slijmvliesbarrière
lokale afweer
oestrogeenwerking
glycogeenbeschikbaarheid
ontstekingsreacties
vaginale pH
herstelvermogen van de flora
Vertaald naar de praktijk:
Wanneer je structureel te weinig slaapt, veel stress hebt, mantelzorg geeft, trauma verwerkt, te hard traint of continu “aan” staat, dan merkt je vagina dat.
Letterlijk.
Niet omdat stress “tussen je oren zit”. Maar omdat je zenuwstelsel, hormonen, immuunsysteem en slijmvliezen één netwerk vormen.
Dat is precies waar kPNI over gaat.
Stress is geen vage oorzaak Het betekent dat je lichaam meer energie gebruikt om te overleven dan om te herstellen. Bij terugkerende bacteriële vaginose zie je vaak dat het lichaam onvoldoende herstelruimte heeft. Dan kun je wel lokaal blijven behandelen, maar de basis blijft kwetsbaar. Slaap, rust, ademhaling, daglicht, bloedsuikerstabiliteit en herstelmomenten zijn dan geen luxe. Ze zijn een noodzakelijk onderdeel van de behandeling.
3. De darm-vagina-as
De derde pijler is de darm-vagina-as.
Je darmen en vagina zijn geen losse werelden. Ze liggen anatomisch dicht bij elkaar. En ze zijn allebei afhankelijk van een goede microbiële balans, slijmvliesgezondheid en immuunregulatie.
Veel vrouwen met terugkerende BV herkennen ook één of meer van deze klachten:
opgeblazen buik
wisselende ontlasting
obstipatie
diarree
veel gasvorming
buikpijn na eten
gevoeligheid voor suiker of alcohol
klachten na antibiotica
voorgeschiedenis met veel antibioticakuren
hormonale klachten
candida-achtige klachten
Dat is relevant. Niet omdat alle BV “uit de darm komt”. Maar omdat de darm wel een belangrijke onderhoudende factor kan zijn.
Hoe kunnen je darmen invloed hebben op BV?
Ook hier zijn meerdere routes die bekeken moeten worden op antwoord te geven op deze vraag:
1. Microbiële nabijheid
De darm en vagina liggen dicht bij elkaar. Bepaalde bacteriën kunnen vanuit het rectale gebied opnieuw invloed hebben op het vaginale gebied. Daarom kan het zijn dat lokale behandeling tijdelijk werkt, maar dat recolonisatie daarna alsnog plaatsvindt.
2. Oestrogeenmetabolisme
De darmflora speelt een rol in de verwerking en recycling van oestrogenen. Dit wordt ook wel het estroboloom genoemd. Als de darmflora verstoord is, kan dat invloed hebben op de oestrogeenbalans. En oestrogeen heeft weer invloed op glycogeen, Lactobacillus en vaginale pH.
3. Immuunregulatie
Een groot deel van je immuunsysteem is verbonden met je darm. Als daar chronische irritatie of laaggradige ontsteking speelt, kan dat ook effect hebben op andere slijmvliezen. Dus ook vaginaal. Daarom is een opgeblazen buik niet los te zien van steeds terugkerende vaginale klachten.
Invloed van seks op Bacteriële vaginose
Veel vrouwen merken dat BV-klachten ontstaan na seks. Dat kan meerdere redenen hebben.
Sperma heeft een hogere pH dan de vagina. Daardoor kan de vaginale pH tijdelijk stijgen. Bij een sterk ecosysteem herstelt dat meestal vanzelf. Maar bij een kwetsbare vaginale flora kan dit net de trigger zijn waardoor klachten terugkomen.
Ook kunnen wrijving, condooms met spermicide, glijmiddelen, wisselende partners of irritatie van het slijmvlies meespelen.
Belangrijk: bacteriële vaginose is geen klassieke soa. Maar seks kan wel invloed hebben op het vaginale microbioom. Bij twijfel over soa’s, pijn, bloedverlies of aanhoudende klachten kan testen via de huisarts of GGD verstandig zijn.
Is er sprake van bacteriële vaginose of candida?
BV en candida worden vaak door elkaar gehaald. Toch zijn ze anders. Hier de belangrijkste verschillen:
Bacteriële vaginose geeft vaak:
vissige geur
grijs-witte afscheiding
dunne afscheiding
hogere pH
klachten rond menstruatie of na seks
soms weinig jeuk
Candida geeft vaker:
jeuk
roodheid
branderig gevoel
witte brokkelige afscheiding
pijn bij vrijen of plassen
vaak normale pH
Soms komen ze samen voor.Bijvoorbeeld na antibiotica.
Dan wordt BV behandeld, maar daarna krijgt candida meer ruimte. Of andersom.
Daarom is het belangrijk om niet blind te blijven behandelen. Zeker niet als klachten steeds terugkomen.
Wat kun je zelf doen bij terugkerende bacteriële vaginose?
Het belangrijkste van alles nu je dit allemaal weet. Bij terugkerende BV kijk ik in mijn praktijk altijd naar het totaalplaatje.
Niet alleen naar de bacterie. Maar naar het terrein waarin die bacterie kan groeien.
Ik kijk onder andere naar:
cyclus en hormonen
klachten rond menstruatie of eisprong
anticonceptie, pil of spiraal
stressbelasting
slaapkwaliteit
daglicht en ritme
ademhaling en zenuwstelsel
darmklachten
stoelgang
voedingspatroon
antibioticageschiedenis
slijmvliesgezondheid
lokale producten zoals zeep, glijmiddel of vaginale douches
Een kuur kan soms nodig zijn om acuut rust te krijgen. Disclaimer: er zijn overigens ook natuurlijke oplossingen. Maar zonder de onderlaag aan te pakken, blijf je vaak rondlopen met klachten.
3 praktische acties die je vandaag zelf al kunt doen bij bacteriele vaginose
1. Stop met intieme zeep en vaginale douches
De vagina is een zelfreinigend systeem.
Water is meestal genoeg.
Intieme zeep, vaginale douches, parfumproducten en agressieve reinigers kunnen de pH en slijmvliezen verstoren. Ook als ze “mild” of “speciaal voor de vagina” genoemd worden.
Sterker nog: hoe harder je probeert schoon te maken, hoe groter de kans dat je het ecosysteem verder verstoort.
2. Neem slaap en stress serieus
Een week beter slapen kan soms meer verschil maken dan weer een nieuw supplement toevoegen.
Niet omdat supplementen nooit zinvol zijn.Maar omdat je lichaam herstelruimte nodig heeft.
Begin simpel:
vaste bedtijd
ochtendlicht op je ogen
minder schermlicht in de avond
rustige ademhaling voor het slapen
cafeïne beperken na 12:00
voldoende eten overdag
niet te laat intensief sporten
dagelijks wandelen
Je vaginale flora leeft niet los van je zenuwstelsel.
Als je systeem continu “aan” staat, wordt herstel moeilijker.
3. Voed je darmflora
Je darmflora heeft vezels, rust en regelmaat nodig.
Focus op:
groenten
knollen
bessen
lijnzaad of chiazaad
peulvruchten als je ze goed verdraagt
gefermenteerde voeding als dat goed valt
voldoende eiwitten
gezonde vetten
rustig eten
goed kauwen
Wees voorzichtig met suikerrijke yoghurts, alcohol, veel snelle suikers en sterk bewerkte voeding. Die helpen je microbioom meestal niet vooruit.
Heb je veel buikklachten? Dan is het niet altijd slim om zomaar veel vezels of fermenten toe te voegen. Dan moet je eerst kijken wat je darmen aankunnen.
Wanneer moet je ook naar de huisarts?
Ga naar de huisarts of overleg met een arts bij:
zwangerschap
pijn in onderbuik of bekken
koorts
bloedverlies buiten je menstruatie
pijn bij vrijen
pijn bij plassen
soa-risico
groene of geelgroene afscheiding
klachten die niet verbeteren
klachten die steeds terugkomen
twijfel of het BV, candida of iets anders is
Zeker bij zwangerschap is het belangrijk om vaginale klachten serieus te nemen en medisch te laten beoordelen.
Deze blog is bedoeld om breder te leren kijken. Niet om diagnostiek of medische zorg te vervangen.
FAQ - Veelgestelde vragen over bacteriële vaginose
Waarom komt bacteriële vaginose steeds terug?
Bacteriële vaginose komt vaak terug omdat antibiotica de overgroei kan remmen, maar niet altijd het vaginale ecosysteem herstelt. Als Lactobacillus-soorten onvoldoende terugkomen, blijft de pH kwetsbaar. Daardoor kunnen BV-geassocieerde bacteriën opnieuw groeien. Bij terugkerende BV spelen vaak ook stress, hormonen, menstruatie, seks, darmgezondheid en slijmvliesweerstand mee.
Waarom krijg ik bacteriële vaginose na mijn menstruatie?
Rond je menstruatie verandert de vaginale pH. Bloed heeft een hogere pH dan de vagina normaal heeft. Daardoor kan het vaginale milieu tijdelijk minder zuur worden. Bij sommige vrouwen is dat genoeg om klachten opnieuw te triggeren. Zeker als de vaginale flora al kwetsbaar is.
Kan stress bacteriële vaginose verergeren?
Ja, stress kan een rol spelen. Stress beïnvloedt cortisol, slaap, immuunregulatie, hormoonbalans en slijmvliesgezondheid. Daardoor kan de vaginale flora kwetsbaarder worden. Stress is meestal niet de enige oorzaak. Maar het kan wel een belangrijke onderhoudende factor zijn.
Heeft darmgezondheid invloed op bacteriële vaginose?
Ja, de darm en vagina liggen dicht bij elkaar en delen deels microbiële en immunologische routes. De darmflora speelt ook een rol in oestrogeenmetabolisme en ontstekingsregulatie. Bij terugkerende BV is het daarom logisch om ook te kijken naar spijsvertering, ontlasting, voeding, antibioticageschiedenis en darmklachten.
Moet ik probiotica gebruiken bij bacteriële vaginose?
Dat hangt af van de soort, stam, toedieningsvorm en timing. Niet elk probioticum bereikt de vagina. En niet elk probioticum is geschikt bij BV. Vooral specifieke Lactobacillus-stammen, zoals Lactobacillus crispatus, zijn interessant in de literatuur. Maar de praktijk vraagt maatwerk. Gebruik probiotica daarom niet als losse truc, maar als onderdeel van een bredere aanpak.
Is bacteriële vaginose een soa?
Bacteriële vaginose wordt niet gezien als klassieke soa. Maar seks kan wel invloed hebben op de vaginale flora. Sperma, partnerwisseling, condooms met spermicide, glijmiddelen en wrijving kunnen allemaal meespelen. Bij twijfel over soa’s is testen altijd verstandig.
Wat is het verschil tussen bacteriële vaginose en candida?
BV geeft vaker een vissige geur, dunne grijs-witte afscheiding en een hogere pH. Candida geeft vaker jeuk, roodheid, branderigheid en witte brokkelige afscheiding. Na antibiotica kan candida soms opvlammen. Daarom is het belangrijk om goed te weten wat er speelt voordat je blijft behandelen.
Samenvattend: neem zelfregie over bacteriele vaginose
Terugkerende bacteriële vaginose is geen falen van jou of je hygiëne. Het is een signaal van een systeem dat aandacht vraagt. Soms hormonaal. Soms stressgerelateerd. Soms met een duidelijke darmcomponent. Vaak een combinatie.
De oplossing zit meestal niet in harder schoonmaken. Maar in slimmer kijken. Naar je vaginale flora. Naar je cyclus.Naar je stressbelasting. Naar je darmen. Naar je herstelvermogen.
Heb je al maanden of jaren last van terugkerende bacteriële vaginose? En merk je dat antibiotica steeds maar tijdelijk helpt? Dan kijk ik graag met je mee naar het grotere plaatje.
In mijn praktijk onderzoek ik samen met jou welke factoren bij jou meespelen. Denk aan je cyclus, stressbelasting, darmgezondheid, voeding, slijmvliesherstel en leefstijl.
Je kunt een gratis kennismakingsgesprek van 15 minuten plannen.
Geen druk. Gewoon een eerste blik op wat jouw lichaam mogelijk probeert duidelijk te maken.
Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Wil je direct met Rick aan de slag? Lees hier de werkwijze en boek via onderstaande button het basis traject met Rick voor een gerichte aanpak bij de diagnose bacteriele vaginose:
Over Rick
Rick van den Tempel werkt als zelfstandig gezondheidsprofessional vanuit een orthomoleculaire-/kPNI-benadering. Zijn praktijk bestaat inmiddels ruim 10 jaar en scoort een 4.9 op Google Reviews. Hij kijkt naar gezondheidsklachten vanuit het samenspel tussen leefstijl, voeding, hormonen, stress, darmgezondheid, immuunsysteem en herstelvermogen.
Medische disclaimer: deze blog is bedoeld als educatie en inspiratie. Het is geen medisch advies en vervangt geen consult bij je arts.
Belangrijkste gebruikte bronnen:
Amabebe & Anumba. Psychosocial Stress, Cortisol Levels, and Maintenance of Vaginal Health. Frontiers in Endocrinology, 2018.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6165882/
Cohen et al. Randomized Trial of Lactin-V to Prevent Recurrence of Bacterial Vaginosis. New England Journal of Medicine, 2020.https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1915254
Armstrong et al. LACTIN-V and Lactobacillus crispatus CTV-05 for recurrent bacterial vaginosis. The Lancet Microbe, 2022.https://www.thelancet.com/journals/lanmic/article/PIIS2666-5247(22)00043-X/fulltext
Muzny et al. Bacterial vaginosis: a review of approaches to treatment and prevention. 2023.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10423565/
CDC. Bacterial Vaginosis — STI Treatment Guidelines.https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/bv.htm
Takada & Komine-Aizawa. Bacterial vaginosis and the gut-vagina axis. Microbiology Spectrum, 2025.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12403591/
Opmerkingen